Bản tin cập nhật đến khoảng 08:30 ngày 28/7/2026, giờ Việt Nam.
Thương mại quốc tế bước vào giai đoạn biến động đa chiều
Cuối tháng 7/2026, doanh nghiệp xuất nhập khẩu đang phải đồng thời đối mặt với ba nhóm rủi ro lớn: hàng rào thuế quan mới tại Mỹ, xung đột lan rộng quanh các tuyến hàng hải trọng yếu và những quy định môi trường ngày càng khắt khe đối với sản phẩm bao bì.
Đáng chú ý, chi phí vận tải cơ bản trên một số tuyến container đang có dấu hiệu hạ nhiệt, nhưng giá dầu, phụ phí nhiên liệu, bảo hiểm rủi ro chiến tranh và yêu cầu tuân thủ lại tăng lên. Điều này khiến tổng chi phí giao hàng thực tế khó giảm tương ứng với cước biển niêm yết.
Đối với hệ sinh thái hoạt động trong các lĩnh vực phân phối PP, PE, sản xuất bao bì FIBC, màng nhựa và logistics đa phương thức như Kanetora, các diễn biến dưới đây có ảnh hưởng trực tiếp đến giá nguyên liệu, thời gian giao hàng, báo giá xuất khẩu và lựa chọn thị trường.
1. Mỹ áp thuế mới lên hàng hóa từ 60 đối tác, Việt Nam thuộc nhóm chịu mức 12,5%
Ngày 24/7, Mỹ chính thức áp dụng mức thuế mới từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa từ 60 đối tác thương mại. Biện pháp được triển khai theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại 1974 với lý do các quốc gia chưa kiểm soát hiệu quả hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng.
Việt Nam, Trung Quốc và nhiều đối tác khác nằm trong nhóm chịu mức thuế 12,5%. Theo thông báo, hàng hóa đang trên hành trình vận chuyển được hưởng cơ chế chuyển tiếp đến 00:01 ngày 28/7 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Biện pháp mới được cho là bao phủ khoảng 99,4% lượng hàng nhập khẩu vào Mỹ, nhưng vẫn có danh sách miễn trừ đối với nhiều sản phẩm như dầu khí, phân bón, một số thực phẩm, khoáng sản quan trọng và hàng hóa đã chịu thuế theo cơ chế khác.
Điều này không có nghĩa mọi sản phẩm của Việt Nam đều tự động chịu thêm 12,5%. Doanh nghiệp xuất khẩu bao jumbo, bao dệt PP, màng nhựa hoặc sản phẩm công nghiệp cần kiểm tra đồng thời:
- Mã HS cụ thể của từng sản phẩm.
- Danh sách loại trừ và mức thuế hiện hành.
- Ngày hàng lên tàu, ngày nhập cảnh và điều kiện chuyển tiếp.
- Hồ sơ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu và lao động.
- Trách nhiệm thuế theo điều kiện Incoterms.
Đáng chú ý, Mỹ cũng áp thuế riêng 25% đối với nhiều mặt hàng của Brazil. Ngày 28/7, Brazil đã yêu cầu tham vấn tại WTO, cho rằng các biện pháp này vi phạm cam kết thương mại quốc tế. Diễn biến này cho thấy tranh chấp thuế quan có thể tiếp tục mở rộng và tạo thêm rủi ro trả đũa thương mại trong những tháng tới.
Mức ảnh hưởng: Cao đối với hàng xuất khẩu sang Mỹ; trung bình đối với doanh nghiệp nhập nguyên liệu rồi tái xuất sang thị trường này.
2. Căng thẳng tại Hormuz và Biển Đỏ tiếp tục đẩy giá dầu, bảo hiểm và phụ phí vận tải lên cao
Xung đột giữa Mỹ và Iran đã khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz suy giảm mạnh. Trong khi đó, lực lượng Houthi tại Yemen tiếp tục đe dọa các tàu có liên quan đến Saudi Arabia đi qua Bab el-Mandeb, cửa ngõ phía nam của Biển Đỏ.
Một số tàu chở dầu sau khi nhận hàng tại cảng Yanbu của Saudi Arabia đã quay đầu về phía kênh đào Suez thay vì tiếp tục hành trình xuống Bab el-Mandeb. Theo tính toán của Reuters, việc đi vòng có thể làm hành trình tăng khoảng 10.000 hải lý, kéo dài thêm 34 ngày và phát sinh hơn 5 triệu USD chi phí vận tải cho mỗi tàu, chưa gồm nhiên liệu và bảo hiểm.
Ngày 24/7, giá một số lô dầu vật chất đã tiến gần mức 110 USD/thùng. Dated Brent đạt 105,70 USD/thùng trong ngày 23/7, trong khi các nhà máy lọc dầu tại Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nước châu Á phải tìm nguồn thay thế từ Đại Tây Dương, Bắc Hải và Tây Phi.
Tác động không dừng ở dầu nhiên liệu. Việc vận chuyển dầu thô, naphtha và nguyên liệu hóa dầu bị gián đoạn đã làm nguồn cung hóa chất toàn cầu thắt chặt. Dow xác nhận tình trạng gần như đóng cửa eo biển Hormuz đã khiến giá nhựa và polymer tăng, trong đó doanh thu mảng bao bì và nhựa chuyên dụng của hãng tăng mạnh nhờ giá polyethylene cao hơn.
Đối với ngành PP, PE và bao bì nhựa, đây là rủi ro quan trọng nhất trong ngắn hạn bởi giá thành chịu ảnh hưởng cùng lúc từ:
- Giá dầu và naphtha.
- Nguồn cung monomer và polymer.
- Giá bunker fuel.
- Phụ phí khẩn cấp của hãng tàu.
- Bảo hiểm rủi ro chiến tranh.
- Thời gian luân chuyển container kéo dài.
Mức ảnh hưởng: Rất cao đối với hạt nhựa, vận tải biển, hàng xuất khẩu đi Trung Đông, châu Âu và châu Phi.
3. Ukraine tập kích tàu Iran trên biển Caspi: xung đột lan sang tuyến thương mại mới
Iran cho biết một tàu thương mại mang quốc tịch Iran đã bị Ukraine tấn công trên biển Caspi, khiến một thủy thủ thiệt mạng và một người khác bị thương. Tehran đã triệu tập đại diện ngoại giao Ukraine và tuyên bố vụ việc “không thể không được đáp trả”.
Trong khi đó, phía Ukraine cho rằng các cuộc tấn công nhằm vào tàu Nga vận chuyển hàng hóa quân sự có liên hệ với Iran. Vì thông tin từ các bên chưa hoàn toàn thống nhất, doanh nghiệp cần thận trọng khi xác định bản chất của tàu và loại hàng hóa thực tế trên tàu.
Biển Caspi không phải tuyến container chủ lực giữa Việt Nam và châu Âu, nhưng là hành lang quan trọng kết nối Nga, Iran, Kazakhstan, Azerbaijan và Trung Á. Việc tàu thương mại trở thành mục tiêu có thể dẫn đến:
- Phụ phí bảo hiểm chiến tranh trên tuyến Caspi.
- Kiểm tra nghiêm ngặt hơn đối với tàu và hàng có liên quan đến Iran, Nga.
- Rủi ro trừng phạt thứ cấp và thanh toán quốc tế.
- Chậm trễ trên hành lang vận tải Trung Á – Caspi – Kavkaz.
- Gia tăng nhu cầu chuyển hàng sang đường sắt hoặc tuyến biển khác.
Đây cũng là dấu hiệu cho thấy rủi ro hàng hải hiện không còn giới hạn tại Hormuz, Biển Đỏ hay Biển Đen mà đang mở rộng sang nhiều hành lang thương mại khu vực.
Mức ảnh hưởng: Trung bình đối với logistics Trung Á; thấp đối với tuyến container truyền thống Việt Nam – EU, nhưng cần theo dõi nguy cơ lan rộng.
4. Biểu tình tại Ấn Độ chưa làm gián đoạn cảng biển, nhưng là tín hiệu cần theo dõi
Phong trào biểu tình do giới trẻ dẫn dắt tại New Delhi bắt nguồn từ các vụ rò rỉ đề thi và yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục từ chức. Hàng chục nghìn người đã tìm cách tuần hành về phía quốc hội, sau đó xảy ra đụng độ và chiến dịch giải tán của cảnh sát.
Đến sáng 28/7, chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy biểu tình đã phát triển thành đình công toàn quốc hoặc khiến các cảng lớn như Mundra, Nhava Sheva hay Chennai phải đóng cửa. Vì vậy, không nên diễn giải sự kiện này như một cuộc khủng hoảng logistics trên toàn Ấn Độ.
Tuy nhiên, doanh nghiệp có nhân sự, khách hàng hoặc hoạt động giao nhận tại New Delhi nên dự phòng:
- Chậm vận chuyển nội đô và giao chứng từ.
- Hạn chế tiếp cận cơ quan nhà nước.
- Thay đổi lịch họp, chuyến bay và công tác.
- Rủi ro biểu tình mở rộng sang vấn đề việc làm và chi phí sinh hoạt.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu hàng kỹ thuật của Ấn Độ trong tháng 6 vẫn tăng 21% so với cùng kỳ, đạt 11,48 tỷ USD. Điều này cho thấy hoạt động sản xuất và thương mại của nước này vẫn duy trì sức chống chịu tương đối tốt, bất chấp chi phí vận tải qua Biển Đỏ và Hormuz tăng cao.
Mức ảnh hưởng: Thấp trong ngắn hạn đối với xuất nhập khẩu; trung bình đối với hoạt động tại New Delhi nếu biểu tình tiếp tục mở rộng.
5. Kênh đào Panama đứng trước nguy cơ El Niño, nhưng chưa áp dụng hạn chế mới
Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama cho biết xác suất xuất hiện hiện tượng El Niño nghiêm trọng đã tăng từ 25% trong tháng 4 lên 81% trong tháng 7. Kênh đào hiện duy trì trung bình khoảng 35 lượt tàu qua lại mỗi ngày trong năm tài chính 2026 và chưa công bố biện pháp hạn chế lớn mới.
Rủi ro chính nằm ở giai đoạn cuối năm. Nếu lượng mưa giảm mạnh, mực nước các hồ cung cấp cho hệ thống âu tàu có thể suy giảm, buộc cơ quan quản lý phải giới hạn:
- Số lượt tàu qua kênh.
- Mớn nước và tải trọng tàu.
- Số lượng slot đặt trước.
- Khả năng vận chuyển container và hàng rời.
Doanh nghiệp xuất hàng từ châu Á sang bờ Đông Mỹ, vùng Vịnh Mexico hoặc khu vực Mỹ Latinh nên tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một hành lang vận chuyển. Các phương án dự phòng có thể bao gồm bờ Tây Mỹ kết hợp đường sắt, đi qua Suez hoặc lựa chọn cảng đích khác.
Mức ảnh hưởng: Chưa cao ở thời điểm hiện tại nhưng có thể tăng nhanh trong quý IV/2026.
6. Cước container giảm nhẹ, nhưng hãng tàu chuẩn bị thu phụ phí nhiên liệu khẩn cấp
Dữ liệu ngày 23/7 của Drewry cho thấy cước container trên một số tuyến lớn đã giảm tuần thứ hai liên tiếp:
- Shanghai – Rotterdam giảm 1%, còn 4.824 USD/container 40 feet.
- Shanghai – Genoa giảm 5%, còn 5.988 USD/container 40 feet.
- Shanghai – Los Angeles giảm 6%, còn 5.878 USD/container 40 feet.
- Shanghai – New York giảm 4%, còn 7.598 USD/container 40 feet.
Thị trường nội Á cũng hạ nhiệt. Chỉ số Intra-Asia Container Index giảm 2% xuống 960 USD/container 40 feet, đánh dấu tuần giảm thứ năm liên tiếp. Giá Shanghai – Jawaharlal Nehru Port giảm 4% xuống 1.667 USD/container 40 feet.
Tuy nhiên, đây chưa hẳn là tín hiệu tổng chi phí logistics sẽ giảm. Drewry cho biết một số hãng tàu đã thông báo áp dụng Emergency Fuel Surcharge – EFS từ tháng 8/2026 do căng thẳng Mỹ – Iran và rủi ro tại eo biển Hormuz.
Doanh nghiệp cần phân biệt rõ:
- Ocean freight: Cước vận tải biển cơ bản.
- BAF: Phụ phí điều chỉnh nhiên liệu.
- EFS: Phụ phí nhiên liệu khẩn cấp.
- War Risk Surcharge: Phụ phí rủi ro chiến tranh.
- PSS: Phụ phí mùa cao điểm.
- Local charges: THC, CIC, phí chứng từ và giao nhận tại cảng.
Cước cơ bản có thể giảm nhưng giá giao hàng cuối cùng vẫn tăng khi các phụ phí được cộng thêm.
7. EU PPWR chính thức được áp dụng từ ngày 12/8/2026
Quy định Bao bì và Chất thải Bao bì của EU – PPWR 2025/40 – sẽ được áp dụng chung từ ngày 12/8/2026. Quy định bao phủ tất cả bao bì đưa vào thị trường EU, không phân biệt vật liệu hay xuất xứ.
PPWR đặt ra yêu cầu đối với thiết kế, thành phần, khả năng tái sử dụng, thu hồi và tái chế của bao bì. Mục tiêu dài hạn là đến năm 2030, toàn bộ bao bì lưu hành tại EU phải có khả năng tái chế theo cách khả thi về mặt kinh tế.
Đối với bao FIBC, liner và màng PE xuất khẩu vào EU, doanh nghiệp nên chuẩn bị một bộ hồ sơ kỹ thuật thống nhất, bao gồm:
- Thành phần và tỷ lệ từng loại polymer.
- Khối lượng bao bì trên mỗi đơn vị sản phẩm.
- Khả năng tháo rời liner, nhãn và phụ kiện.
- Khả năng tái sử dụng hoặc tái chế.
- Hàm lượng nhựa tái chế, khi áp dụng.
- Tài liệu truy xuất nguồn gốc nguyên liệu.
- Tuyên bố phù hợp và trách nhiệm của nhà nhập khẩu EU.
- Dữ liệu phục vụ nghĩa vụ trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất.
Không phải tất cả mục tiêu của PPWR đều áp dụng đầy đủ ngay trong ngày 12/8. Nhiều nghĩa vụ có lộ trình riêng, vì vậy doanh nghiệp cần lập bảng đối chiếu từng điều khoản và ngày hiệu lực thay vì chỉ sử dụng một tuyên bố chung rằng sản phẩm “tuân thủ PPWR”.
Mức ảnh hưởng: Rất cao đối với doanh nghiệp bao bì xuất khẩu sang EU.
8. Trung Quốc tiếp tục dựa vào xuất khẩu, cạnh tranh quốc tế có thể gia tăng
Lợi nhuận công nghiệp Trung Quốc trong tháng 6 tăng 15,1% so với cùng kỳ, nhưng tốc độ đã chậm lại so với tháng 5. Xuất khẩu và sản xuất công nghiệp tiếp tục là động lực chính, trong khi tiêu dùng nội địa và bất động sản vẫn yếu. Tăng trưởng quý II của Trung Quốc cũng ở mức thấp nhất trong hơn ba năm.
Từ dữ liệu này có thể suy luận rằng các nhà sản xuất Trung Quốc vẫn có động lực đẩy hàng ra thị trường quốc tế để bù cho nhu cầu nội địa yếu. Điều này có thể làm tăng cạnh tranh về giá đối với sản phẩm công nghiệp, bao bì, máy móc và một số dòng polymer.
Thị trường hạt nhựa vì vậy đang chịu hai lực tác động trái chiều:
- Giá dầu, naphtha và chi phí vận chuyển tạo áp lực tăng giá.
- Nhu cầu nội địa Trung Quốc yếu và hoạt động xuất khẩu mạnh có thể hạn chế mức tăng hoặc tạo giá cạnh tranh tại một số thời điểm.
Doanh nghiệp không nên dự báo giá PP, PE chỉ dựa trên biến động của dầu. Cần đồng thời theo dõi công suất nhà máy, tồn kho, lịch bảo dưỡng, lực mua Trung Quốc và lượng hàng xuất khẩu từ Trung Đông, Hàn Quốc, Singapore và Trung Quốc.
Tác động tổng hợp tới doanh nghiệp hạt nhựa, bao bì và logistics
Đối với hạt nhựa PP, PE
Rủi ro lớn nhất là biến động giá nhanh và nguồn cung không đồng đều. Nên rút ngắn thời hạn hiệu lực báo giá, bổ sung điều khoản điều chỉnh theo nguyên liệu hoặc cước vận tải, đồng thời duy trì nhiều nguồn cung tại Đông Bắc Á, Đông Nam Á và Trung Đông.
Đối với bao bì FIBC và màng nhựa
Hai vấn đề cần ưu tiên là thuế Mỹ và PPWR của EU. Hồ sơ kỹ thuật, xuất xứ nguyên liệu, thông tin nhà máy và khả năng tái chế đang dần trở thành một phần của năng lực bán hàng, không chỉ là công việc của bộ phận QA hoặc pháp chế.
Đối với logistics
Báo giá cần tách rõ ocean freight và các phụ phí có thể điều chỉnh. Đối với tuyến có liên quan đến Trung Đông, Biển Đỏ hoặc Caspi, nên xác nhận thêm điều khoản bảo hiểm chiến tranh, cảng chuyển tải, tuyến đi thực tế và quyền thay đổi hành trình của hãng tàu.
Đối với hoạt động kinh doanh quốc tế
Doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ báo giá đang mở sang Mỹ và EU, ưu tiên các đơn hàng có thời gian giao từ tháng 8 trở đi. Với thị trường Ấn Độ, chưa cần dừng giao dịch nhưng nên theo dõi tình hình tại New Delhi và các thông báo vận hành của cảng, hãng tàu và cơ quan hải quan địa phương.
Ba kịch bản cho tháng 8/2026
Kịch bản cơ sở: Đàm phán Mỹ – Iran tiếp tục nhưng chưa có thỏa thuận bền vững. Cước biển cơ bản giảm nhẹ, trong khi EFS, bảo hiểm và giá dầu vẫn ở mức cao.
Kịch bản tiêu cực: Hormuz hoặc Bab el-Mandeb bị gián đoạn nghiêm trọng. Giá dầu, hạt nhựa, bunker và cước vận tải có thể tăng mạnh; lịch tàu châu Á – châu Âu bị đảo lộn.
Kịch bản tích cực: Căng thẳng Trung Đông hạ nhiệt, tàu quay lại hành trình thông thường và nguồn cung naphtha được cải thiện. Giá polymer có thể ổn định hơn, nhưng hàng rào thuế Mỹ và PPWR của EU vẫn là các yếu tố dài hạn không thay đổi.
Kết luận
Điểm đáng chú ý nhất vào cuối tháng 7/2026 không nằm ở một sự kiện riêng lẻ, mà ở sự cộng hưởng của nhiều rủi ro: thuế quan Mỹ, xung đột tại các tuyến hàng hải, giá nguyên liệu hóa dầu, thời tiết tại Panama và quy định bao bì mới của EU.
Trong bối cảnh này, doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chuyển từ cách quản trị dựa trên “giá cước và giá nguyên liệu hiện tại” sang quản trị tổng thể về tuyến vận chuyển, phụ phí, tuân thủ, xuất xứ và khả năng thay đổi nguồn cung. Những doanh nghiệp có dữ liệu sản phẩm tốt, nhiều phương án logistics và cơ chế báo giá linh hoạt sẽ có lợi thế rõ rệt trong nửa cuối năm 2026.
